Müze Gündem

Müze Gündem – Bolu Eğitim Hayatı İnkılap İlkokulu

 

CUMHURİYETTEN ÖNCE BOLU’DA EĞİTİM VE İMARET ZÜKUR İBTİDAİSİ

Eğitim sürekli devam eden bir süreçtir. Hiçbir devlet, toplumun eğitim ve öğretim işlerini ihmal etmez ve ana hatları belirlenen bir amaç doğrultusunda yeni nesilleri eğitir.

Osmanlı devleti de eğitim ve öğretim işini en başından ciddiye almıştır.

Türkler yerleştikleri topraklarda önce bir cami inşa eder, hemen yanı başında da sıbyan mektebi, medrese ve zaviye ilave ederlerdi. Bu kurumların çevresine evler yapılarak  köy ve kasabalar şekillenirdi.

1331 yılında bölgemizden geçen ünlü seyyah İbn-i Batuta, Bolu, Mudurnu, Gerede ve civarındaki köylerde zaviyeler bulunduğunu ve yolculuğu sırasında buralarda konakladığından bahsetmiştir.

Osmanlı devletinde ilk eğitim veren kurumlara mektep deniyordu. Özel okul konumunda olan mekteplerin giderleri mahalle ve köy halkı tarafından karşılanırdı. Bu okullarda genel dini konular, basit matematik ve yazı gibi temel konular öğretilirdi. 4 yıl süren eğitimden sonra eğitimine devam etmek isteyenler medreseye giderdi.

Fakat bu medreseler zamanla çağın gerektirdiği atılımları yapamadılar. Bu nedenle Tanzimat’tan sonra her alanda olduğu gibi eğitim alanında da  düzenlemeler yapıldı ve giderleri vilayet bütçesinden karşılanan resmi okullar açıldı.

Bu çerçevede Bolu’  da erkek öğrencilere eğitim veren İmaret Zükur İbtidaisi ( Erkek İlkokulu) ile kız öğrencilere eğitim veren İnas İbtidaisi ve birde ortaokul seviyesinde eğitim veren Rüştiye açılmıştır.  Daha sonra bunlara lise seviyesinde eğitim veren bir İdadi de dahil olmuştur.

Yazılı kaynaklara göre Bolu’da Maarif Teşkilatının 1869 yılında yapılandırıldığını öğreniyoruz. Aynı yıl yayınlanan Kastamonu Salnamesinde, Bolu Rüştiyesi’ nin eğitim kadrosu verilmektedir. Bu nedenle İmaret Zükur İbtidaisinin en geç 1869’dan önce eğitim- öğretim hayatına başlamış olması gerekmektedir, çünkü ibtidailerin amacı rüştiyelere öğrenci yetiştirmektir.

İmaret Zükur İbtidaisi , 1886 yılında çekilmiş olan bir fotoğrafta görüldüğü üzere, Şemsi Paşa hayratından , İmaret Camii yanında yapılmış iki katlı ahşap bir binada eğitim veren;  biri izhari (hazırlık), üçü esas olmak üzere dört sınıflı bir okul idi.(resim 1)

1889 yılı Kastamonu Salnamesinde İmaret Zükur İbtidai Mektebi hakkında şu bilgiler yer almaktadır: Muallim-i evveli (başöğretmen) Ali Efendi, Muallim-i  Sanisi (ikinci öğretmen) Emin  Efendi,  Muallim-i Salisi (üçüncü öğretmen) Tevfik Efendi, rik’a (yazı) öğretmeni Şerif Bey, kapıcısı Mustafa Ağa ve öğrenci sayısı 180’dir.

Kuruluşundan itibaren değerli hocaların görev aldığı İmaret Zükur İbtidaisinde çok kıymetli şahsiyetler yetişmiştir. Hacı Emin Efendi, Bolulu Meşhur Hattat Emin BARIN’ın babası Hafız Tevfik Efendi,  Hafız Durmuş Efendi gibi şahsiyetler bu okulun hocaları arasındadır.

Karayüzbaşıların Tahsin Bey, Çobanoğlu Ömer Zeki Bey gibi yüksek rütbeli subaylar, Mehmet Zekai KONRAPA gibi tarihçiler de okulumuzda eğitim almış öğrencilerden birkaçıdır.

Okul, kuruluşundan sonra birkaç kez isim değiştirerek, İmaret Zükur İbtidaisi, Merkez İmaret Zükur İbtidaisi, Merkez Numune Zükur Mektebi, Merkez İlkokulu, İnkılap İlkokulu gibi isimler almıştır.

1949 yılına kadar eski binasında eğitime devam eden okul, bu tarihten itibaren Hisar Tepesi’ndeki Saat Kulesinin yerine yapılan yeni binasına taşınmıştır. 1954 yılında bu yeni bina da Bolu Lisesi’ne tahsis edilince Merkez İlkokulu, Erkek Öğretmen Okulu’nun bir bölümüne taşınmak zorunda kalmıştır. Bir yıl sonra (1955-1956) öğretim yılında ise şimdiki binasına taşınmıştır. 1960 yılında ismi İnkılap İlkokulu olarak değiştirilmiştir.

1999 depremi sonrasında Amerikan  ‘’ Boeing’’ firması  tarafından okula yeni bir bina ve  kütüphane kazandırılmıştır.

(Kastamonu Salnameleri; Konrapa, 1964; Bolu 1998 yıllığı)

 

Zeynep ÖZKAZANÇ
Sanat Tarihçisi

 

 

 

Daha Fazla Göster
Başa dön tuşu
Kapalı